Kielich św. Wojciecha

"Kielich św. Wojciecha" - prawdopodobnie używany przez św. Wojciecha, przekazany do opactwa kanoników regularnych w Trzemesznie w roku 1008 przez Bolesława Chrobrego. Wykonany z agatu kubek podarowany został księciu Bolesławowi przez Ottona III w czasie zjazdu gnieźnieńskiego. Inna teoria mówi, że przywędrował do Polski w 1025 roku jako jeden z darów królowej Rychezy. Do II Wojny Światowej był przechowywany w Trzemesznie skąd został skradziony do Niemiec. Polska odzyskała kielich w roku 1946, a Kościołowi katolickiemu zwrócono go w roku 1958. Obecnie znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym w Gnieźnie.

Czasza z agatu pochodzi z terenów Bizancjum z około X wieku. Stopa ze złota i nodus są grawerowane w stylu romańskim i pochodzą z około 1180 roku. Złoty koszyczek - oprawa agatu został wykonany dopiero w 1960 roku przez pana Stanisława Mareckiego, którym zastąpił wcześniejszy, późnogotycki koszyczek ze srebra. Góra czaszy, wyściółka wnętrza, warga i cztery paski łączące ją z koszyczkiem powstały przed rokiem 1797.

Na szczególną uwagę zasługuje nawiązująca do Drzwi Gnieźnieńskich dekoracja nodusa: zdobi go falista wić roślinna z wplecionymi w nią przedstawieniami: drapieżnego ptaka, lwa oraz młodego mężczyzny w krótkiej tunice zwróconego w stronę żurawia.